Фурмуш нисе биренуьтгьо нумгьо

Тема в разделе 'Жугьури', создана пользователем ИРА, 16 окт 2010.

  1. ИРА Guest

    Симпатии:
    0
    Баллы:
    0
    [IMG]Сур нисд ки иму э верэгьгьой гозит иму «Ватан» кем не нуьвуьсдейм, ки э гIэрей хэлгъ иму кем не дебирет мэгIлуьмлуье одомигьо э товун комигьоки гьеле э гирошде салгьо нуьвуьсдет мэгIлуьмлуье нуьвуьсдегоргьо, шогьиргьо ве диеш. Меселен, э товун ведилуье овосунечи Хьизгъией Эммин Дадашев гьеле в I938-муьн салгьо кура сохде овосунегьоюре эз хуьшдению ихдилот сохдеревоз, ведилуье нуьвуьсдегор (писатель) хэлгъи Догъисту Хьизгъил Авшалумов эеки э шогьир жовоне Монуьвэхь Дадашевевоз гуьнжуьндебируьт гьевели Анталогией хэлгъ имуре дофус зере, ведироморебугьо гьеле э I940-муьн салгьо, э комики дешенде оморебу овосунегьой Хьизгъией Эммин Дадашев, э товун гьевелине мэгIлуьмлуье шогьир хэлгъ иму Шовул Симанду нуьвуьсди кук ю – шогьир Александр Семендуев «Гофгьой бебе», комиреки э омбаре широгьой хуьшдеревоз (стихами)дешенди э е ченд курасохдеигьой (сборник) хуьшде, ужире мэгIлуьмлуье одомигьо, чуьн Мердэхэй Овшолум (Сибири), гьемчуьн артистгьо, зерегорчигьо (музыканты), мэгIнихунгьо ве диеш кем не дебирет э гIэрей хэлгъ иму, оммо э товуней омбаргьошу гьич нуьвуьсде не омори, унегуьре имбурузине жовонгьо э товун энугьо дануьсдеш нисе дануьсденуьт. Имбуруз иму межбурим эри еки-еки офде ве нуьвуьсде дофус зере э товуней энуьгьо.
    Э гIэрей гIоширлуьгьо ве ведилуье гъумолетлуьгьой Дербенд, чуьн Дадашевгьо, Ханукаевгьо, Рабаевгьо, Семеновгьо ве диеш дебу е ведилуье гъумолет – холи-холинче дангьо, гъумолет Шомоил Сефенье (Сафановгьо), комигьоки бируьт е ченд бироргьо. Хуьшдени Шомоил Сефенье бу келе дануьсдегор ве варасирегор эн мол пешми-холи-холинчечи ве дануьсденбу куьгьнере, пара бирере, хуре хурдере ве диеш гъуьч сохде э тозе тегьер гировунде ве фурухде. Унегуьре Шомоил Сефенье гешденбу дигьгьой Табасару ве лезгиире офде восдоренбу куьгьне холи-холинчере, песде э хуне овурде гъуьч мисохд угьоре.

    Шомоил Сефенье бу шуьвер эн дуь зени. У э сер гьевели зен хуьшде Овгъоил, комиреки бу дуь кук, Иното не Иси не чор духдер, эз дигьгьой лезгигьо, эжеки зигьисденбируьт омбаре жугьурун догъигьо овурдебу е жовоне зенигеш, нум комики бу Истир, комиреки эз песи биребу дуь кук-ЕшэгIие не Илогьу ве е духдер Шушен-Пурим.

    Эгерде вегирде гереки, ки гьемме гIэилгьой Шомоил Сефенье не денишире э угеетишу э дусдиревоз зигьисденбируьт.

    Э имбурузине дофус зеренумгьо ихдилот мере воисдени ихдилот сохде нуьвуьсде э товун гьевели зен Шомоил Сефенье – Овгъоил, комиреки бу дуь кук Иното не Иси ве е ченд духдергьо: Ахсо, Гьедесо ве диеш. Гьевели гIэруьс Овгъоил – зен Иното бу ИлуьшвэгI духдер эн еки эз гIоширгьой Дербенд севдегер эн дуьимуьм гильдии Уруссиет (купец второй гильдии России) Исроил Хьисибо Рабаев.

    Иното не ИлушвэгIэ хьэсуьл оморебируьт дуь кук Хьэнуько не Шуьмшуьл ве чор духдер. Э вэхд граждански довгIо шуьвер ИлуьшвэгI Иното муьрдени эз зэгIифлуье нечогъи. Шеш гIэилгьо вомунденуьт э сер ИлуьшвэгI зен Иното.

    ИлуьшвэгI кифлете эри дошде сохденбу дерзиети, комиреки хуте биребу гьеле э хуней бебешу. У дануьсденбу э мошин десиревоз духде гъобогьой зенуне, булшигьо ве диеш. Гьемин гье э ижире сенигIэтевоз у дошденбу гIэилгьой хуьшдере.

    Келеи кук ИлуьшвэгI Хьэнуько эз гIэилиревоз эз тэхдегьо гъуч мисохд скрипке ве телгьо кешире хьэрекет мисохд эри мугъум зере. Оморе I4-I5 сале биренге Хьэнуько текелиф сохдени эз дедешу-ИлуьшвэгI юре комончечи бире воисде гуфдире. ИлуьшвэгI разименди хуьшдере доре сер гирдени эри офде ужире сенигIэткоре – зерегоре (музыканте). Чуьтам мэгIлуьмиге умэхьэлигьо э Дербенд дебири келе усдой тар-комонче зерегор Рамазан. ИллуьшвэгI Хьэнуькоре берде эки Рамазан текелиф сохдени Хьэнуькоре хуте соху гуфдире э комонче зере ве игърол сохдени э товуней муьзд жофою. Е мегь бэгъдо ИлуьшвэгI мерэгълуь бире оморе эки ю пурсирени эз Рамазан, чуьтамиге кук ю Хьэнуько э хуте бире. Рамазан келе тэгIриф доре гуфдирени, ки Хьэнуькоре келе зиренг ве омбаре хьэрекетини эри хуте бире э комонче зере. «Эз Хьэнуько, гуфди Рамазан, хубе комонче зерегор миведиров, уре келе хьэвеси».

    Э гIэрей е сал Хьэнуько бирени хубе комонче зерегор. Гьемин э Шуьмшуьл Ашуровевоз, комики хуте биренбу эки Рамазан э тар зере, е салиге бэгъдо гуьнжуьнденуьт десде ве шохьонгумгьо э богъчей «Сабир-богъ» (изму парк Кирова) э Ратонде, комиреки французгьо михсуьз гуьнжуьндебируьт э миглей богъче (изму унжо хьэвуьз вокурде омори) зеренбируьт раче мугъумгьо ве э гIэруьсигьош текелиф биренбируьт.

    Изму Хьэнуько бирени неки хубе комончечи, гьемчуьн кумек деде эри кифлете дошде.

    Э 30-муьн салгьо десдей Хьэнуько текелиф бирени э Боку э гIэруьси эн е жугьурун догъи, эжеки дебирени жовоне Узеир Гаджибеков, комики шиновусде комонче зерей Хьэнуькоре не тар зерей Шуьмшуьл Ашурове текелиф сохдени угьоре э ю гуьнжунденигьо ансамбль. Хьэнуько не Шуьмшуьл Ашуров рази бире эз у салгьоревоз кор сохденуьт э ансамбль Узеир Гаджибеков э рэхьбери Узеир Гаджибекевоз зиед сохденуьт усдоети хуьшдере.

    Э I938-муьн салгьо Хьэнуько эз Боку вогошде рафдени э Кисловодск, эжеки гуьнжуьндени ансамбль «МэгIни хунде вежесде» (ансамбль песни и танца) эжеки э юревоз кор сохдени тарзен Арминак ве вежесдеире хуте сохдегор бу Шамиль Новахов. Ансамбль э рэхьбери Хьэнуько Сафановеревоз гирдени хубе жигей культурей Ставропольски крае.

    Хьэнуько е ченд гилегьо текелиф бири э десдей хуьшдеревоз э гIэруьсигьой Дербенд, меселен, э хуней Лешкери э гIэруьси духдер ю Шекер не Довид.

    Э Кисловодск Хьэнуько Сафанов гуьнжуьндени кифлет э е зен эшкенезииревоз – Паеревоз, комигьореки хьэсуьл оморени духдер, нум коминире Хьэнуько норени нум дедешу Эле.

    Буьзуьрге довгIой Ватани сер гирденге Хьэнуькоре берденуьт э солдати. Дуьшмен шишире пушово оморенге зен Хьэнуько э духдеревоз оморенуьт э Дербенд ве зигьисденуьт э гIэрей хэгьергьо ве бирор Хьэнуько.

    Хьэнуько э довгIо яралуь бире, офдорени э госпиталь шегьер Кисловодск, оммо дуьшмен куьнд биренге эз Ставрополь яралуьгьоре сер гирденуьт эри ведеберде эз шегьер Кисловодск ве эри эз сер дерьегь гировунде э Боку. Яралуьгьоре овурденуьт э Астрахань веноренуьт э пароход эри гировунде э госпитальгьой Боку, оммо самолет дуьшмен дануьсдени э тупгьо шендеиревоз батмиш сохде пароходе э яралуьгьоревоз.

    Зен Хьэнуько Сафанов Пая кор сохденбу э рабкооп Дербенд чуьн бухгалтер ве э кумеки хэгьергьой ве бирор Хьэнуькоревоз Шуьмшуьлевоз, комики эз песи бирени шогьир тати Шуьмшуьл Сафанов, келе сохде духдер Хьэнуькоре Элере хунденуьт э пединститут Махачкала э факультет филологиеи. Хунде варасде бэгъдо Эле кор сохдени э еки эз школегьой Дербенд чуьн нубодорегор эн литературе не зугьун урусси.

    Элере хосде э зеньети вегирдени агроном-винодел Рафоил Якубов, комигьоки зигьисденуьт э дедей Элеревоз Паеревоз. Эла не Рафоиле биренуьт дуь кук, еки эз комигьоки чуьклеи э Душанбе хунде варасдени юридически факультет университете, келеи хунде варасдени сельхоз техникум Дербенде. Пая дедей Элейгьо муьрде бэгъдо эз дуь салиге бэгъдо Эла кифлетлугъ рафденуьт э вилеет Исроил, эжеки е ченд салиге бэгъдо нечогъ бире муьрдени, е ченд салиге бэгъдо муьрдени Рафоил шуьверюш.

    Изму комончей Хьэнуько Сафанов сес сохдени э дес кук Саади Заманов тарзен, комиреки бэхшири Эле духдер Хьэнуько. Хьэнуько телеф бире нисдигеш сес комончею э гIэрей хэлгъ дери.

    Э сирот эз лой расд э дес ю комонче дери поисди жовоне Хьэнуько Сафанов э гIэрей кифлет Ахсо гIэмешу.

    Михаил Гаврилов

    19 июня 2009

Поделиться этой страницей